მსოფლიოში პირველად — ბავშვი სამი ადამიანის დნმ-ით
მედიცინამ წინ კიდევ ერთი ისტორიული ნაბიჯი გადადგა – დაიბადა ბავშვი, რომლის გენეტიკური მასალა სამი ადამიანისგან არის მიღებული. ეს მიღწევა არა სენსაციური ექსპერიმენტი, არამედ მაღალი სიზუსტის სამედიცინო პროცედურაა, რომელიც სიცოცხლისთვის საშიში მემკვიდრეობითი დაავადების თავიდან აცილებას ემსახურება.
საუბარია მეთოდზე, რომელსაც მეცნიერები „მიტოქონდრიულ ჩანაცვლებით თერაპიას“ (Mitochondrial Replacement Therapy — MRT) უწოდებენ. მისი მიზანია, დედისგან ბავშვს არ გადაეცეს მიტოქონდრიებთან დაკავშირებული მძიმე გენეტიკური დაავადებები — ისეთი პათოლოგიები, რომლებიც ხშირად იწვევს ნევროლოგიურ დაზიანებებს, ორგანოების უკმარისობას და ადრეულ გარდაცვალებასაც კი.
პროცედურის არსი ასეთია: დედისა და მამის ბირთვული დნმ გადადის ჯანმრთელი დონორის კვერცხუჯრედში, რომლის კუთვნილი ბირთვული დნმ წინასწარ არის ამოღებული. შედეგად, ემბრიონი იღებს ძირითად გენეტიკურ ინფორმაციას მშობლებისგან, ხოლო მცირე, მაგრამ სიცოცხლისთვის კრიტიკულ მიტოქონდრიულ დნმ-ს — დონორისგან. საერთო გენეტიკური მასალის 99.9% მაინც ბიოლოგიურ მშობლებს ეკუთვნით.
პირველი მსგავსი შემთხვევები ჯერ კიდევ 2016–2017 წლებში დაფიქსირდა, თუმცა, ბოლო წლებში უკვე ოფიციალურად დადასტურდა რამდენიმე ჯანმრთელი ბავშვის დაბადება ამ ტექნოლოგიის გამოყენებით, განსაკუთრებით – დიდ ბრიტანეთში, სადაც პროცედურა კანონით არის რეგულირებული და მკაცრი ეთიკური კონტროლის ქვეშ ტარდება.
მიუხედავად ამისა, მეთოდს თან ახლავს არაერთი დისკუსია. ბიოეთიკოსები და მეცნიერები განიხილავენ როგორც მისი სამედიცინო სარგებლის უზარმაზარ მნიშვნელობას, ისე – იმ გრძელვადიან შედეგებს, რომლებიც ჯერ ბოლომდე შესწავლილი არ არის. თუმცა, ერთ რამეზე თანხმობა თითქმის ყველას აქვს: ამ ტექნოლოგიამ რეალური შანსი მისცა იმ ოჯახებს, რომლებსაც აქამდე გენეტიკური დიაგნოზი შვილის გაჩენას ფაქტობრივად უკრძალავდა.
„ეს არ არის ბავშვის გენეტიკური მოდიფიკაცია კოსმეტიკური მიზნებით — ეს არის სიცოცხლის გადარჩენის ინსტრუმენტი”, — აცხადებენ სპეციალისტები.