ორწლიანი ჯოჯოხეთი ანტარქტიდის ყინულებში და შაკლტონის დაუმარცხებელი ეკიპაჟი
1914 წლის აგვისტოში, პირველი მსოფლიო ომის დაწყების ფონზე, ბრიტანელმა პოლარულმა მკვლევარმა, ერნესტ შაკლტონმა იმპერიული ტრანსანტარქტიდული ექსპედიცია წამოიწყო, რომლის მთავარი მიზანი ფეხით ანტარქტიდის კონტინენტის სრული გადაკვეთა იყო. ექსპედიციის გემმა, სახელწოდებით „ენდურანსი“, სამხრეთის ოკეანისკენ აიღო გეზი, თუმცა 1915 წლის იანვარში მჭიდროდ შეკრულმა ყინულმა გემი სრულ ალყაში მოაქცია და მოძრაობა სრულად აღკვეთა.
„ენდურანსმა“ ყინულში სრული ათი თვე გაატარა. ამ ხნის განმავლობაში ყინულის მასები ნელ-ნელა, მაგრამ დაუნდობლად აწვებოდნენ ხის კორპუსს, ვიდრე 1915 წლის 27 ოქტომბერს შაკლტონმა გემის მიტოვების ბრძანება არ გასცა, ხოლო თავად ხომალდი უელსის ზღვის ფსკერზე იმავე წლის 21 ნოემბერს საბოლოოდ არ ჩაიძირა. მეზღვაურები უახლოესი დასახლებებიდან ასობით კილომეტრის მოშორებით, მცურავ ყინულის ფლოტებზე აღმოჩნდნენ, ყოველგვარი რადიოკავშირისა და დახმარების გამოძახების რესურსის გარეშე. აღსანიშნავია, რომ გემის ჩაძირვამდე კაპიტანმა და ეკიპაჟმა მოასწრეს ძირითადი მარაგების, სანავიგაციო ხელსაწყოების და სამი პატარა ნავის გადარჩენა, რამაც მათ შემდგომი გადარჩენის მცირედი შანსი დაუტოვა.
მომდევნო თვეების განმავლობაში, ეკიპაჟი ყინულის ველებზე გადაადგილდებოდა, ბანაკებს აწყობდა და ადგილობრივი ფაუნით იკვებებოდა. განსაკუთრებით დასამახსოვრებელია ის ფაქტიც, რომ შაკლტონმა მკაცრი დისციპლინა შეინარჩუნა და, მორალური სულისკვეთების გასაძლიერებლად, ეკიპაჟს რეგულარულად ათამაშებდა ფეხბურთს მცურავ ყინულის ფლოტებზე, აწყობდა ბანქოს თამაშებსა და კონცერტებს.
ყინულის საბოლოო დნობის შემდეგ, მათ პატარა სამაშველო ნავებით ღია ოკეანეში გაცურეს და დაუსახლებელ სპილოს კუნძულს მიაღწიეს. სიტუაციის კრიტიკულობიდან გამომდინარე, შაკლტონმა ხუთ თანამგზავრთან ერთად რადიკალური ზომა მიიღო: მათ 7-მეტრიანი ღია ნავით სამხრეთ ოკეანის ყველაზე მძვინვარე მარშრუტი გადალახეს და 1 300 კილომეტრით დაშორებულ სამხრეთ ჯორჯიის კუნძულს მიაღწიეს. ამ წარმოუდგენელ საზღვაო გადასვლას უდიდესი ფიზიკური ძალისხმევა დასჭირდა, რადგან ნავი მუდმივად იფარებოდა ყინულით, ხოლო მეზღვაურები დღეების განმავლობაში სველ ტანსაცმელში, ძილისა და თბილი საკვების გარეშე იმყოფებოდნენ.
კუნძულის არასწორ სანაპიროზე მისვლის გამო, ჯგუფს ფეხით მოუწია შეუსწავლელი მთიანი რელიეფის გადალახვა, რათა ვეშაპმჭერთა სადგურამდე მიეღწია. ეს იყო ისტორიაში პირველი შემთხვევა, როდესაც ადამიანებმა ალპინისტური აღჭურვილობის გარეშე გადალახეს სამხრეთ ჯორჯიის მტრული მთები. მიუხედავად იმისა, რომ საზღვაო გადასვლასა და სახმელეთო ძებნას კვირები დასჭირდა, შაკლტონმა საბოლოოდ მოახერხა სპილოს კუნძულზე დარჩენილი ეკიპაჟის ევაკუაცია.
თითქმის, ორწლიანი იზოლაციისა და ექსტრემალური პირობების მიუხედავად, ექსპედიციის ყველა წევრი — 28 ადამიანი — ცოცხალი დაბრუნდა. მიუხედავად იმისა, რომ კონტინენტის გადაკვეთის თავდაპირველი მიზანი ჩაიძირა, ეს მისია პოლარული კვლევების ისტორიაში შევიდა არა როგორც გეოგრაფიული წარუმატებლობა, არამედ როგორც კრიზისული მენეჯმენტის, გამძლეობისა და გუნდური გადარჩენის უპრეცედენტო მაგალითი.