ჯონსთაუნის ტრაგედია — დღე, როცა ასობით ადამიანს ერთად დალევინეს შხამი
1978 წლის ნოემბერში სამხრეთ ამერიკის გაუვალ ჯუნგლებში, გაიანას რესპუბლიკაში, პატარა დასახლებაში — ჯონსთაუნში — გარედან ყველაფერი თვალისმომჭრელად ჩანდა. ეს იყო იზოლირებული კომუნა, სადაც სხვადასხვა რასისა და სოციალური ფენის ადამიანები გვერდიგვერდ ცხოვრობდნენ, მუშაობდნენ და, ერთი შეხედვით, უკეთეს, რასობრივი და ეკონომიკური უთანასწორობისგან დაცლილ სამყაროს ქმნიდნენ.
ამ სამყაროს ცენტრში იდგა ადამიანი, რომელსაც მიმდევრები ბრმად ენდობოდნენ — ჯიმ ჯონსი. იგი იყო რელიგიური მოძრაობის, „ხალხთა ტაძრის“ ქარიზმატული ლიდერი. ჯონსმა ათასობით ადამიანი დაარწმუნა, რომ ამერიკის შეერთებულ შტატებში მათ წინააღმდეგ ფაშისტური სისტემა მოქმედებდა, ხოლო ნამდვილი თავისუფლება და სოციალისტური სამოთხე შორს, ეგზოტიკურ ჯუნგლებში ელოდათ. ჯონსთაუნი სწორედ ამ უტოპიური იდეით შეიქმნა, თუმცა იდილია მალე მორჩილებისა და შიშის პოლიგონად იქცა. კომუნაში ცხოვრება მკაცრ იერარქიას ექვემდებარებოდა, სადაც ადამიანებს აიძულებდნენ, ემუშავათ დღეში 10-12 საათი, აკლებდნენ ძილს და მუდმივი ფსიქოლოგიური წნეხის ქვეშ ამყოფებდნენ. ტრაგედიამდე დიდი ხნით ადრე ჯონსი ატარებდა თვითმკვლელობის რეპეტიციებს, რომლებსაც „თეთრ ღამეებს“ უწოდებდა, რათა შეემოწმებინა თავისი სამწყსოს ერთგულება.
1978 წლის ნოემბერში ჯონსთაუნში ამერიკელი კონგრესმენი ლეო რაიანი ჩავიდა. მასთან ერთად იყვნენ ჟურნალისტები და მისი ოჯახის წევრები. ვიზიტისას რამდენიმე მცხოვრებმა ფარულად გადასცა წერილები რაიანს, სადაც დახმარებას და კომუნიდან გაყვანას სთხოვდნენ — ეს იყო პირველი ღია ნიშანი იმისა, რომ იდეალისტური ფასადის მიღმა ტერორი იმალებოდა. როდესაც კონგრესმენი და მისი ჯგუფი თვითმფრინავისკენ ბრუნდებოდნენ, კაიტუმას აეროდრომზე მათზე ჯონსის „წითელი ბრიგადის“ წევრებმა თავდასხმა განახორციელეს. კონგრესმენი რაიანი და კიდევ ოთხი ადამიანი ადგილზე მოკლეს. ეს იყო პირველი და ერთადერთი შემთხვევა ისტორიაში, როდესაც ამერიკელი კონგრესმენი მოვალეობის შესრულებისას დაიღუპა.
იმავე საღამოს ჯონსთაუნში შეკრებილ ადამიანებს ჯიმ ჯონსმა უკანასკნელად მიმართა. მან განაცხადა, რომ აეროდრომზე მომხდარის გამო, მათ დასასჯელად მედესანტეები მოვიდოდნენ და ბავშვებს აწამებდნენ. ერთადერთ გამოსავლად მან „რევოლუციური თვითმკვლელობა“ დაასახელა, როგორც პროტესტი არაჰუმანური სამყაროს წინააღმდეგ. სცენა შემზარავი იყო: მოიტანეს დიდი კონტეინერები ხილის სასმელით, რომელიც შერეული იყო ციანიდთან, ვალიუმთან და სხვა ძლიერ ნივთიერებებთან. პირველები ბავშვები იყვნენ. მშობლებს აიძულებდნენ, საკუთარი შვილებისთვის შხამი მიეცათ. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრმა შხამი ნებაყოფლობით დალია, შემორჩენილ აუდიოჩანაწერებში ისმის ხალხის კივილი და წინააღმდეგობა. ბევრს შხამი შპრიცებით ძალით შეუყვანეს. კომუნის გარშემო შეიარაღებული დაცვა იდგა და მათ არჩევანის საშუალება არ ჰქონდათ.
რამდენიმე საათში ყველაფერი დასრულდა. ადგილზე დაიღუპა 918 ადამიანი, მათ შორის, 304 ბავშვი. თავად ჯიმ ჯონსმა სიცოცხლე ცეცხლსასროლი იარაღით მიყენებული ჭრილობით დაასრულა. როდესაც მოგვიანებით მაშველები და სამხედროები ადგილზე მივიდნენ, მათ აპოკალიფსური სურათი დახვდათ. ჰაერში მხოლოდ ტროპიკული ჩიტების ხმა და სიკვდილის სუნი ტრიალებდა. გამოძიებამ დაადასტურა, რომ ეს ტრაგედია იყო მასობრივი მკვლელობა, რომელიც ფსიქოლოგიური მანიპულაციისა და ფიზიკური იძულების შედეგად მოხდა.
ჯონსთაუნის ისტორია დღემდე მწარე გაკვეთილია იმისა, თუ როგორ მიჰყავს უფსკრულამდე ადამიანი ბრმა ნდობას, იზოლაციასა და საკუთარ აზრზე უარის თქმას. ეს არ ყოფილა მხოლოდ რელიგიური ფანატიზმის ბრალი — ეს იყო იმ ადამიანების პირადი ტრაგედია, რომლებსაც გულწრფელად სჯეროდათ უკეთესი, სამართლიანი სამყაროსი, თუმცა საბოლოოდ ერთი მანიპულატორი ტირანის ხელში აღმოჩნდნენ, რომელმაც მათივე იმედები მათსავე წინააღმდეგ მიმართა. დღეს იმ ადგილას მხოლოდ გაუვალი ჯუნგლებია, თუმცა მომხდარი სამუდამოდ დარჩება კაცობრიობის ისტორიის ერთ-ერთ ყველაზე მძიმე და სისხლიან ფურცლად.