ოპერაცია „მინსმიტი“ — მკვდარი კაცი, რომელმაც ომის ბედი შეცვალა
1943 წლის გაზაფხულზე, როდესაც მეორე მსოფლიო ომში სასწორი მოკავშირეებისკენ გადაიხარა, ბრიტანეთის უმაღლესი სარდლობა უდიდესი დილემის წინაშე დადგა. ჩრდილოეთ აფრიკაში გამარჯვების შემდეგ ევროპის კონტინენტზე შესაჭრელად ყველაზე აშკარა პლატფორმა სიცილია იყო — კუნძული, რომელიც გზას უხსნიდა მოკავშირეებს მთლიანად იტალიისკენ, რასაც უინსტონ ჩერჩილი „ევროპის რბილ მუცელს“ უწოდებდა. პრობლემა იმაში მდგომარეობდა, რომ გერმანელებმაც იცოდნენ ეს გეოგრაფიული მოცემულობა და კუნძულს გამაგრებული თავდაცვით ხვდებოდნენ. მოკავშირეებს სჭირდებოდათ გრანდიოზული, აბსურდული და უნაკლოდ შესრულებული ტყუილი, რომელიც ადოლფ ჰიტლერს დააჯერებდა, რომ რეალური სამიზნე საბერძნეთი და სარდინია იყო.
სწორედ მაშინ, ბრიტანეთის სამხედრო დაზვერვის კომიტეტის ორმა ოფიცერმა, ჩარლზ ჩოლმონდლიმ და ევენ მონტაგიუმ, რეალობად აქციეს ერთი ძველი, გიჟური იდეა. გეგმას, რომელიც ისტორიაში შევიდა როგორც „ოპერაცია მინსმიტი“ (Operation Mincemeat), სჭირდებოდა ადამიანი, რომელიც გერმანელებს საიდუმლო საბუთებს „მიუტანდა“, თუმცა ამ ადამიანს არ უნდა სცოდნოდა, რომ ჯაშუში იყო. ის მკვდარი უნდა ყოფილიყო.
ბრიტანელმა ოფიცრებმა ლონდონის ერთ-ერთ მორგში იპოვეს 34 წლის ღარიბი უელსელი, გლინდურ მაიკლი, რომელიც ვირთხის საწამლავით (ფოსფორით) სუიციდის შედეგად გარდაცვლილიყო. ფოსფორით მოწამვლას ერთი სამხედრო უპირატესობა ჰქონდა: გარდაცვლილის ფილტვებში სითხის რაოდენობა და სხეულის მდგომარეობა იდეალურად ჰგავდა წყალში დახრჩობილი ადამიანის სიმპტომებს, რაც პათოლოგანატომებს ეჭვს არ აღუძრავდა. მას შემდეგ, რაც მაიკლის ოჯახისგან სხეულის გამოყენებაზე უხმო, საიდუმლო ნებართვა მიიღეს, ბრიტანულმა დაზვერვამ უელსელი მაწანწალისგან სრულიად ახალი ადამიანი — სამეფო საზღვაო ქვეითთა კორპუსის კაპიტანი (მოქმედი მაიორი) უილიამ მარტინი შექმნა.
ლონდონის საიდუმლო კაბინეტებში მუშაობა საიუველირო სიზუსტით მიმდინარეობდა. მაიორ მარტინს ჯიბეებში ჩაუდგეს გამოგონილი საცოლის, პემას ფოტო, ორი სასიყვარულო წერილი, ბანკისგან მიღებული მკაცრი გაფრთხილება 7 ფუნტისა და 19 შილინგის გადახარჯვაზე, თეატრის ბილეთების ნარჩენები, გასაღებები და წმინდა ქრისტეფორეს მედალიონი. ყოველი ნივთი მიზნად ისახავდა ერთი ცოცხალი, ემოციური და ოდნავ დაუდევარი სამხედრო ოფიცრის პორტრეტის დახატვას, რომელსაც ხელბორკილით მაჯაზე მიბმული პორტფელით გენერალური შტაბის საიდუმლო წერილები მიჰქონდა.
1943 წლის 30 აპრილის გამთენიისას ბრიტანულმა წყალქვეშა ნავმა, „სერაფმა“ მაიორ მარტინის ყინულით შენახული სხეული ესპანეთის სამხრეთ სანაპიროსთან, ქალაქ უელვასთან ახლოს წყალში ჩაუშვა. საინფორმაციო ომის გეოგრაფია იდეალურად იყო გათვლილი: ესპანეთი ოფიციალურად ნეიტრალური ქვეყანა იყო, თუმცა მისი სპეცსამსახურები სავსე გახლდათ გერმანელი აგენტებით. სხეული ადგილობრივმა მეთევზემ იპოვა და ესპანეთის სამხედრო-საზღვაო ძალებს გადასცა. ბრიტანეთის საელჩომ მყისიერად დაიწყო დიპლომატიური სპექტაკლის თამაში: ისინი პანიკურად ითხოვდნენ პორტფელის ხელუხლებლად დაბრუნებას და აცხადებდნენ, რომ იქ უმნიშვნელო, პირადი ნივთები იყო. ამ ისტერიამ ესპანელებსა და გერმანელებზე ზუსტად ისე იმოქმედა, როგორც ბრიტანელებს ჰქონდათ გათვლილი. გერმანული დაზვერვის ადგილობრივმა ხელმძღვანელმა მიაღწია იმას, რომ წერილები ფარულად გახსნეს, სველი ქაღალდები ცილინდრზე დახვევით გააშრეს, გადაუღეს ფოტოები, ისევ დალუქეს და ესპანელებს დაუბრუნეს.
ყალბი დოკუმენტების ასლები პირდაპირ ბერლინში, ადოლფ ჰიტლერის მაგიდაზე მოხვდა. წერილებში ეშმაკურად ნასროლი ფრაზები იუწყებოდა, რომ მოკავშირეები სიცილიაზე მხოლოდ სატყუარა თავდასხმას მოაწყობდნენ, ხოლო მთავარი დარტყმა საბერძნეთში, კალამატასთან განხორციელდებოდა. ჰიტლერმა, რომელსაც ისედაც სჯეროდა, რომ ბალკანეთი ომის მთავარი წერტილი იყო, ბრმად დაიჯერა დოკუმენტების ავთენტურობა. მან უგულებელყო იტალიის დიქტატორის, ბენიტო მუსოლინის გაფრთხილებები და გასცა ბრძანება, რომ საფრანგეთიდან საბერძნეთში სასწრაფოდ გადაესროლათ პირველი სატანკო დივიზია, ხოლო სარდინიაზე დამატებითი ძალები მობილიზებულიყო. გერმანელებმა სიცილიის მიმართულება, ფაქტობრივად, მოაშიშვლეს, ხოლო ბრიტანელებმა, როდესაც საიდუმლო არხებით დაადასტურეს, რომ წერილები წაკითხული იყო, ლონდონში ოფიციალური დეპეშა გაგზავნეს, რომელიც მოგვიანებით უინსტონ ჩერჩილს გადაეცა: „მინსმიტი გადაყლაპეს ანკესიანად, ძუიანად, სიმძიმიანად“.
როდესაც 1943 წლის 10 ივლისს მოკავშირეთა უზარმაზარი არმადა სიცილიის სანაპიროებს მიადგა, გერმანული ძალები კვლავ საბერძნეთში ელოდნენ მათ. სამხედრო ექსპერტების შეფასებით, ამ გენიალურმა ტყუილმა ათასობით მოკავშირე ჯარისკაცის სიცოცხლე გადაარჩინა და ხმელთაშუა ზღვაზე კონტროლის მოპოვება რამდენიმე კვირაში გახადა შესაძლებელი. გლინდურ მაიკლი — ადამიანი, რომელიც სიცოცხლეში ყველასგან მიტოვებული და დავიწყებული იყო, ესპანეთში, უელვას სასაფლაოზე სრული სამხედრო პატივით და მაიორ უილიამ მარტინის სახელით დაკრძალეს. მხოლოდ 1998 წელს დაამატა ბრიტანეთის მთავრობამ მის საფლავის ქვას მისი ნამდვილი სახელი.
ეს იყო ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე პარადოქსული მომენტი: კაცმა, რომელმაც საკუთარი ცხოვრება სრულ უიმედობაში დაასრულა, სიკვდილის შემდეგ იმაზე მეტი გააკეთა ფაშიზმის დასამარცხებლად, ვიდრე მთელმა სამხედრო დივიზიებმა.