„დედამიწის ამოსვლა“ — ფოტო, რომელმაც სამყარო შეცვალა
1968 წლის დეკემბერი. მსოფლიო ქაოსში იყო ჩაძირული — ცივი ომი პიკს აღწევდა, ვიეტნამის ომი მძვინვარებდა, ხოლო პოლიტიკური და სოციალური დაძაბულობა დედამიწის ყველა კუთხეში იგრძნობოდა. სწორედ ამ მძიმე ფონზე, ამერიკის კოსმოსური პროგრამა კაცობრიობის ისტორიაში ყველაზე ამბიციურ და სარისკო ნაბიჯს დგამდა. მისია „აპოლო 8“ (Apollo 8) არ იყო უბრალოდ მორიგი გაფრენა; ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც ადამიანი დედამიწის ორბიტას გასცდა და სამყაროს უსასრულო სიცარიელეში, ჩვენი პლანეტის ერთადერთი ბუნებრივი თანამგზავრისკენ — მთვარისკენ გაემართა.
ეკიპაჟის სამი წევრი — ფრენკ ბორმანი, ჯეიმს ლოველო და უილიამ ანდერსი — აღმოჩნდნენ პირველი ადამიანები, რომლებმაც საკუთარი თვალით იხილეს მთვარის უკანა მხარე. ისინი იყვნენ იქ, სადაც აბსოლუტური სიჩუმე და კოსმოსური წყვდიადი მეფობს… ხომალდი ნელა მიაპობდა სიბნელეს და ასტრონავტები მზად იყვნენ ტექნიკური დავალებების შესასრულებლად, თუმცა ვერცერთი მათგანი ვერ წარმოიდგენდა, რომ წინ ელოდათ მომენტი, რომელიც მათ ცხოვრებას და მთელ მსოფლმხედველობას სამუდამოდ შეცვლიდა.
მთვარის ორბიტაზე მეოთხე შემოვლის დროს, როდესაც ხომალდი მთვარის ჰორიზონტს ეფარებოდა, ასტრონავტების მზერა უეცარმა ნათებამ მიიპყრო. ნაცრისფერი, უსიცოცხლო და კრატერებით დასერილი მთვარის ზედაპირის მიღმიდან ნელა ამოტივტივდა კაშკაშა ლურჯი, თეთრი ღრუბლებით მოხატული სფერო. ეს იყო „დედამიწის ამოსვლა“. შავ კოსმოსურ ოკეანეში გამოკიდებული ეს პატარა, ნაზი და საოცრად ლამაზი პლანეტა იმდენად კონტრასტული იყო „მკვდარ“ მთვარესთან შედარებით, რომ ეკიპაჟის წევრებს სუნთქვა შეეკრათ. „ღმერთო ჩემო! შეხედეთ იმ სურათს! დედამიწა ამოდის. ვაუ, რა ლამაზია!“ — წამოიძახა უილიამ ანდერსმა და სასწრაფოდ ფოტოაპარატის ძებნა დაიწყო.
ასე დაიბადა ფოტო სახელად Earthrise — „დედამიწის ამოსვლა“. ამ კადრმა დაამსხვრია ყველა პოლიტიკური და გეოგრაფიული საზღვარი. მასზე არ ჩანდა ქვეყნები, არ ჩანდა ომები, არ ჩანდა რელიგიური თუ ეთნიკური დაპირისპირებები. იქ, კოსმოსის უსასრულო წყვდიადში, მხოლოდ ერთი პატარა, მყიფე და დაუცველი სახლი ჩანდა, რომელიც ყველასთვის საერთოა. ამ ფოტომ ადამიანებს დაანახა, რომ ჩვენი პლანეტა არის ერთგვარი „კოსმოსური ხომალდი“, რომლის გადარჩენაც მხოლოდ ჩვენს ერთიანობაზეა დამოკიდებული.
შობის ღამეს, როდესაც მილიონობით ადამიანი ტელეეკრანებთან იყო მიჯაჭვული, „აპოლო 8“-ის ეკიპაჟმა პირდაპირი ეთერით ბიბლიური ტექსტი — „დაბადების“ პირველი მუხლები წაიკითხა. კოსმოსიდან მოვლენილი ეს სიტყვები, დედამიწის ამ შთამბეჭდავი ხედის ფონზე, იქცა სიმშვიდისა და იმედის სიმბოლოდ იმ მღელვარე წელს. ასტრონავტმა, ჯიმ ლოველმა მოგვიანებით თქვა: „ჩვენ მთვარის გამოსაკვლევად წავედით, მაგრამ სინამდვილეში დედამიწა აღმოვაჩინეთ“.
დედამიწაზე დაბრუნების შემდეგ ამ ფოტოსურათმა ნამდვილი რევოლუცია მოახდინა ადამიანების ცნობიერებაში. სწორედ ამ კადრმა მისცა ბიძგი თანამედროვე ეკოლოგიურ მოძრაობებს და პირველად დააფიქრა კაცობრიობა გარემოს დაცვის აუცილებლობაზე. 1968 წლის „დედამიწის ამოსვლა“ დღემდე რჩება ყველაზე გავლენიან ფოტოდ, რაც კი ოდესმე გადაღებულა.