„სტურუამ არ დაგვიდგა „ვეფხისტყაოსანი“ – მან დაგვიდგა ჩვენი რეალობა“ – გელა ფოცხიშვილი
„რობერტ სტურუას „ვეფხისტყაოსანი“ – პროტესტი, რომელიც საზოგადოებამ ვერ გაიგო“! – ასე ეხმაურება სოციალურ ქსელში სპექტაკლ „ვეფხისტყაოსანს“ „საქართველოს ნაციონალური ბალეტის“ ხელმძღვანელი გელა ფოცხიშვილი.
„დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია რობერტ სტურუა-სეულმა შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსნის“ ინტერპრეტაციამ.
სოციალური სივრცე სავსეა კრიტიკით, ხშირად აგრესიულითაც კი – თუმცა ამ კრიტიკის დიდი ნაწილი მოდის იმ ადამიანებისგან, ვისაც, დიდი ალბათობით, სპექტაკლი არც კი უნახავს.
ამიტომ, სანამ თავად დადგმას განვიხილავთ, დავიწყოთ მთავარი კითხვით:
რას გვეუბნება შოთა რუსთაველი?
„ვეფხისტყაოსანი“ მხოლოდ ლიტერატურული ძეგლი არ არის – ეს არის ფილოსოფია, ცხოვრების წესის მოდელი.
რუსთაველი გვეუბნება:
როგორი უნდა იყოს ადამიანი;
როგორი უნდა იყოს სიყვარული;
რას ნიშნავს ღირსება;
რა არის ნამდვილი სიმდიდრე,
მის სამყაროში ადამიანი არის: რაინდული, პატიოსანი, თავგანწირული, სიყვარულზე დაფუძნებული და არა მატერიალურ ღირებულებებზე მიბმული.
ავთანდილის მაგალითი საკმარისია – ადამიანი, რომელიც ტოვებს ძალაუფლებას, კომფორტს, ყველაფერს…
და რის ძებნას იწყებს? სიყვარულის! სწორედ იმ სიყვარულის, რომელიც დღეს ჩვენ დავკარგეთ.
სტურუას პასუხი საზოგადოებას:
და სწორედ აქ ერთვება რობერტ სტურუა.
რატომ გაგიკვირდათ მისი სპექტაკლი?
რატომ ელოდით კლასიკურ, „ლამაზ“ დადგმას – ბიზანტიური კოსტიუმებით, ოქრო-ვერცხლით მორთულ სცენას, ტექსტის დეკლამაციას?
სტურუას ეს შეეძლო. მას აქვს რესურსიც, გამოცდილებაც და შესაძლებლობაც.
მაგრამ მან ეს გზა არ აირჩია.
მან აირჩია სხვა გზა – სარკის გზა.
სპექტაკლი, როგორც სარკე.
სტურუას „ვეფხისტყაოსანი“ არ არის ილუსტრაცია.
ეს არის დასკვნა.
ეს არის პროტესტი.
ეს არის გაბრაზება.
ეს არის პირდაპირი შეძახილი მაყურებლის მიმართ:
თუ გინდათ რუსთაველი – იცხოვრეთ მისი მცნებებით.
და სწორედ აქ იწყება დისკომფორტი.
რატომ გაღიზიანდა საზოგადოება? იმიტომ, რომ სცენაზე ვხედავთ იმას, რაც არ გვინდა დავინახოთ.
კი – არის შოკი.
კი – არის პროვოკაცია.
კი – არის სურეალიზმი, აბსტრაქცია, დანგრეული ესთეტიკა.
მაგრამ ეს შემთხვევითი არ არის.
სტურუა გვიჩვენებს სამყაროს, სადაც:
სილამაზე დაკარგულია,
ღირსება დეფორმირებულია,
სიყვარული ჩანაცვლებულია იაფფასიანი სურვილებით.
და სწორედ ამიტომ, მისი თეატრი აღარ არის „ტაძარი“ ტრადიციული გაგებით –
ის ხდება სასამართლო.
ყველაზე მტკივნეული სიმართლე:
ჩვენ გვგონია, რომ „ვეფხისტყაოსანი“ ჩვენი სიამაყეა. მაგრამ სტურუა გვეკითხება:
მართლა ვცხოვრობთ ჩვენ მისი პრინციპებით?
თუ არა – მაშინ რა გვინდა სცენაზე რომ ვნახოთ?
ლამაზი ტყუილი?
სტურუას გამბედაობა:
რობერტ სტურუა არ ცდილობს ყველას მოეწონოს.
ის არ ქმნის კომფორტულ სპექტაკლს.
ის არ ემსახურება გემოვნების დაკმაყოფილებას.
ის აკეთებს იმას, რასაც ნამდვილი რეჟისორი უნდა აკეთებდეს –
ამბობს სიმართლეს.
და ეს სიმართლე ბევრისთვის შეურაცხმყოფელია.
დასკვნა:
ამ სპექტაკლის კრიტიკა მარტივია. მისი გაგება – რთული.
სტურუამ არ დაგვიდგა „ვეფხისტყაოსანი“ – მან დაგვიდგა ჩვენი რეალობა. რეალობა, სადაც: ჩვენ დავკარგეთ რუსთაველი, მაგრამ შევინარჩუნეთ ილუზია, რომ ის ჯერ კიდევ ჩვენთანაა.
ფინალი:
ამიტომ, სანამ გააკრიტიკებთ – დაფიქრდით: იქნებ პრობლემა სპექტაკლში კი არა, ჩვენშია?
ბრავო, რობერტ სტურუა. ბრავო ამ სიმამაცისთვის.
ნუ ჩამოიხოკავთ სახეს!
სიყვარულით გელა ფოცხიშვილი“, – წერს გელა ფოცხიშვილი.