სიცხის ტალღები, წყალდიდობები, ზღვის დონის აწევა და მუდმივი ყინულოვანი საფარის დნობა მომდევნო ათწლეულების განმავლობაში სულ უფრო მეტად დააზიანებს სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურას ევროპაში, ცენტრალურ აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში,- ეს გაფრთხილება გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ევროპის ეკონომიკური კომისიის (UNECE) ახალ ანგარიშშია მოცემული, რომლის ავტორებიც კლიმატის პოლიტიკაში სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის ადაპტაციის პრიორიტეტად გახდომას მოითხოვენ.
ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ საუკუნის შუა პერიოდისთვის ამ რეგიონებში სატრანსპორტო სისტემებს უფრო ექსტრემალურ კლიმატურ პირობებში მოუწევთ მუშაობა.
ზოგიერთ რაიონში 25 გრადუს ცელსიუსზე მეტი ტემპერატურის დღეების რაოდენობა შეიძლება წელიწადში 200-მდე გაიზარდოს. ეს პირობები სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურაზე დამატებით დატვირთვას შექმნის: გზის საფარი უფრო სწრაფად გაფუჭდება, რაც გაზრდის ხიდებისა და რკინიგზის დეფორმაციის, ასევე სატრანსპორტო ობიექტებთან ახლოს ხანძრების გაჩენის რისკს.
ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ძლიერი ნალექები სულ უფრო მეტად იქნება მოსალოდნელი იმ რეგიონებში, სადაც დღეს რეგულარულად ექსტრემალური ამინდის პირობებია. ესენია ნორვეგიის დასავლეთ სანაპირო, ალპები, ბალკანეთის მთები, ჩრდილოეთ თურქეთი, ცენტრალური აზიის ნაწილები, კანადის წყნარი ოკეანის სანაპირო და შეერთებული შტატების აღმოსავლეთ სანაპირო.
სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურისთვის ეს ნიშნავს მეწყერის ჩამონგრევის, გზის ნაპირების ჩამონგრევის, გადატვირთული სადრენაჟე სისტემების და გზებისა და რკინიგზის გამორეცხვის რისკს. განსაკუთრებით დაუცველი იქნება ევროპის უდიდესი მდინარეების – დუნაის, რაინის, ელბას, პოს, დნეპრის, დონისა და ვოლგის – აუზებში სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა.
ხაზგასმულია, რომ კლიმატის ცვლილების კიდევ ერთი შედეგია მუდმივი ყინულის დეგრადაცია. მიწის დნობასთან ერთად, გზებისა და რკინიგზის საძირკვლების სტაბილურობა მცირდება, რაც ინფრასტრუქტურის მოვლა-პატრონობას სულ უფრო რთულს და ძვირადღირებულს ხდის. ექსპერტების შეფასებით, 2050 წლისთვის არქტიკული ინფრასტრუქტურის დაახლოებით 70 პროცენტი მიწის დაწევის რისკის ქვეშ მყოფ ადგილებში იქნება განთავსებული. თუმცა, დროულმა ადაპტაციამ, შესაძლოა, მასთან დაკავშირებული ხარჯები თითქმის ნახევარით შეამციროს.
ზღვის დონის აწევა და ზღვის შტორმები ახალ საფრთხეს უქმნის პორტებსა და სანაპირო სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურას. საფრთხის ქვეშაა გზები, რკინიგზა, გვირაბები და ლოგისტიკური ჰაბები, რომლებზეც საერთაშორისო ვაჭრობაა დამოკიდებული. პროგნოზების თანახმად, საუკუნის ბოლოსთვის მსოფლიოს საზღვაო პორტების 71-დან 89 პროცენტამდე შესაძლოა ექსტრემალური შტორმების საფრთხის ქვეშ აღმოჩნდეს.
აღსანიშნავია, რომ ბევრი ქვეყანა უკვე ახორციელებს ზომებს სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის კლიმატის ცვლილების მიმართ მდგრადობის გასაუმჯობესებლად. მაგალითად, პორტუგალიაში, ახალი სწრაფი ტრანზიტის ავტობუსების ქსელის დიზაინი მოიცავდა წყალდიდობის, მეწყრისა და ხანძრისგან დაცვის გადაწყვეტილებებს. პროექტი მოიცავს მაღალი ტემპერატურისადმი მდგრადი გზის საფარისა და სადრენაჟე სისტემების გამოყენებას, რომლებიც შექმნილია ექსტრემალური წყალდიდობისადმი მდგრადობისთვის.
დანიის რკინიგზის ქსელში დანერგილია ციფრული ადრეული შეტყობინების სისტემა. არასტაბილურ ნაპირებზე დამონტაჟებული სენსორები რეალურ დროში აკონტროლებენ მიწის პირობებს და დაუყოვნებლივ აფიქსირებენ არასტაბილურობის ნიშნებს, რაც საშუალებას იძლევა პრევენციული ტექნიკური მომსახურების განხორციელებისა და მატარებლების მომსახურების ხანგრძლივი შეფერხებების თავიდან ასაცილებლად.
გაერო-ს ეკონომიკური თანამშრომლობის კომისიის ანგარიშში ხაზგასმულია, რომ უმოქმედობა დროულ ადაპტაციაზე გაცილებით ძვირი დაჯდება.